|
BİLGİ
EDİNME HAKKI KANUNU
Kanun
Numarası : 4982
Kabul Tarihi :
09/10/2003
Yayımlandığı R. Gazete : 24/10/2003
Sayı: 25269
Yayımlandığı Düstur : Tertip:
Cilt: Sayfa:
" Kanunu
Bilgisayarınıza yüklemek için lütfen tıklayın "
BİRİNCİ
BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve
Tanımlar
Amaç
MADDE 1. — Bu Kanunun amacı;
demokratik ve şeffaf yönetimin gereği olan eşitlik, tarafsızlık ve
açıklık ilkelerine uygun olarak kişilerin bilgi edinme hakkını
kullanmalarına ilişkin esas ve usulleri düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2. — Bu Kanun; kamu kurum
ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının
faaliyetlerinde uygulanır.
1.11.1984
tarihli ve 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun
hükümleri saklıdır.
Tanımlar
MADDE 3. — Bu Kanunda
geçen;
a) Kurum ve
kuruluş: Bu Kanunun 2 nci maddesinde geçen ve kapsama dahil olan
bilgi edinme başvurusu yapılacak bütün makam ve
mercileri,
b)
Başvuru sahibi: Bu Kanun kapsamında bilgi edinme hakkını
kullanarak kurum ve kuruluşlara başvuran gerçek ve tüzel
kişileri,
c) Bilgi:
Kurum ve kuruluşların sahip oldukları kayıtlarda yer alan bu
Kanun kapsamındaki her türlü veriyi,
d) Belge: Kurum ve kuruluşların
sahip oldukları bu Kanun kapsamındaki yazılı, basılı veya
çoğaltılmış dosya, evrak, kitap, dergi, broşür, etüt, mektup,
program, talimat, kroki, plân, film, fotoğraf, teyp ve video
kaseti, harita, elektronik ortamda kaydedilen her türlü bilgi,
haber ve veri taşıyıcılarını,
e) Bilgi veya belgeye erişim:
İstenen bilgi veya belgenin niteliğine göre, kurum ve
kuruluşlarca, başvuru sahibine söz konusu bilgi veya belgenin
bir kopyasının verilmesini, kopya verilmesinin mümkün olmadığı
hâllerde, başvuru sahibinin bilgi veya belgenin aslını
inceleyerek not almasına veya içeriğini görmesine veya
işitmesine izin verilmesini,
f) Kurul: Bilgi Edinme Değerlendirme
Kurulunu,
İfade
eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Bilgi
Edinme Hakkı ve Bilgi Verme Yükümlülüğü
Bilgi
edinme hakkı
MADDE 4. — Herkes bilgi edinme hakkına
sahiptir.
Türkiye'de
ikamet eden yabancılar ile Türkiye'de faaliyette bulunan yabancı
tüzel kişiler, isteyecekleri bilgi kendileriyle veya faaliyet
alanlarıyla ilgili olmak kaydıyla ve karşılıklılık ilkesi
çerçevesinde, bu Kanun hükümlerinden yararlanırlar.
Türkiye'nin
taraf olduğu uluslararası sözleşmelerden doğan hak ve
yükümlülükleri saklıdır.
Bilgi
verme yükümlülüğü
MADDE 5. — Kurum ve kuruluşlar, bu
Kanunda yer alan istisnalar dışındaki her türlü bilgi veya belgeyi
başvuranların yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme başvurularını
etkin, süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere, gerekli idarî ve
teknik tedbirleri almakla yükümlüdürler.
Bu Kanun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren diğer kanunların bu Kanuna
aykırı hükümleri uygulanmaz.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Bilgi Edinme Başvurusu
Başvuru
usulü
MADDE 6. — Bilgi edinme başvurusu, başvuru
sahibinin adı ve soyadı, imzası, oturma yeri veya is adresini,
başvuru sahibi tüzel kişi ise tüzel kişinin unvanı ve adresi ile
yetkili kişinin imzasını ve yetki belgesini içeren dilekçe ile
istenen bilgi veya belgenin bulunduğu kurum veya kuruluşa yapılır.
Bu başvuru, kişinin kimliğinin ve imzasının veya yazının kimden
neşet ettiğinin tespitine yarayacak başka bilgilerin yasal olarak
belirlenebilir olması kaydıyla elektronik ortamda veya diğer
iletişim araçlarıyla da yapılabilir.
Dilekçede,
istenen bilgi veya belgeler açıkça belirtilir.
İstenecek bilgi veya belgenin
niteliği
MADDE 7. — Bilgi edinme başvurusu, başvurulan
kurum ve kuruluşların ellerinde bulunan veya görevleri gereği
bulunması gereken bilgi veya belgelere ilişkin
olmalıdır.
Kurum ve
kuruluşlar, ayrı veya özel bir çalışma, araştırma, inceleme ya da
analiz neticesinde oluşturulabilecek türden bir bilgi veya belge
için yapılacak başvurulara olumsuz cevap verebilirler.
İstenen bilgi
veya belge, başvurulan kurum ve kuruluştan başka bir yerde
bulunuyorsa, başvuru dilekçesi bu kurum ve kuruluşa gönderilir ve
durum ilgiliye yazılı olarak bildirilir.
Yayımlanmış veya kamuya açıklanmış bilgi veya
belgeler
MADDE 8. — Kurum ve kuruluşlarca yayımlanmış
veya yayın, broşür, ilân ve benzeri yollarla kamuya açıklanmış
bilgi veya belgeler, bilgi edinme başvurularına konu olamaz.
Ancak, yayımlanmış veya kamuya açıklanmış bilgi veya belgelerin ne
şekilde, ne zaman ve nerede yayımlandığı veya açıklandığı
başvurana bildirilir.
Gizli
bilgileri ayırarak bilgi veya belge verme
MADDE 9. —
İstenen bilgi veya belgelerde, gizlilik dereceli veya açıklanması
yasaklanan bilgiler ile açıklanabilir nitelikte olanlar birlikte
bulunuyor ve bunlar birbirlerinden ayrılabiliyorsa, söz konusu
bilgi veya belge, gizlilik dereceli veya açıklanması yasaklanan
bilgiler çıkarıldıktan sonra başvuranın bilgisine sunulur. Ayırma
gerekçesi başvurana yazılı olarak bildirilir.
Bilgi
veya belgeye erişim
MADDE 10. — Kurum ve kuruluşlar,
başvuru sahibine istenen belgenin onaylı bir kopyasını
verirler.
Bilgi veya
belgenin niteliği gereği kopyasının verilmesinin mümkün olmadığı
veya kopya çıkarılmasının aslına zarar vereceği hâllerde, kurum ve
kuruluşlar ilgilinin;
a) Yazılı
veya basılı belgeler için, söz konusu belgenin aslini incelemesi
ve not alabilmesini,
b) Ses kaydı seklindeki bilgi veya
belgelerde bunları dinleyebilmesini,
c) Görüntü kaydı
seklindeki bilgi veya belgelerde bunları
izleyebilmesini,
Sağlarlar.
Bilgi veya
belgenin yukarıda belirtilenlerden farklı bir şekilde elde
edilmesi mümkün ise, belgeye zarar vermemek koşuluyla bu olanak
sağlanır.
Başvurunun
yapıldığı kurum ve kuruluş, erişimine olanak sağladığı bilgi veya
belgeler için başvuru sahibinden erişimin gerektirdiği maliyet
tutarı kadar bir ücreti bütçeye gelir kaydedilmek üzere tahsil
edebilir.
Bilgi
veya belgeye erişim süreleri
MADDE 11.— Kurum ve
kuruluşlar, başvuru üzerine istenen bilgi veya belgeye erişimi
onbes is günü içinde sağlarlar. Ancak istenen bilgi veya belgenin,
başvurulan kurum ve kuruluş içindeki başka bir birimden
sağlanması; başvuru ile ilgili olarak bir başka kurum ve kurulusun
görüsünün alınmasının gerekmesi veya başvuru içeriğinin birden
fazla kurum ve kurulusu ilgilendirmesi durumlarında bilgi veya
belgeye erişim otuz is günü içinde sağlanır. Bu durumda, sürenin
uzatılması ve bunun gerekçesi başvuru sahibine yazılı olarak ve
onbes is günlük sürenin bitiminden önce bildirilir.
10 uncu maddede
belirtilen bilgi veya belgelere erişim için gereken maliyet
tutarının idare tarafından başvuru sahibine bildirilmesiyle onbes
is günlük süre kesilir. Başvuru sahibi onbes is günü içinde ücreti
ödemezse talebinden vazgeçmiş sayılır.
Başvuruların cevaplandırılması
MADDE
12. — Kurum ve kuruluşlar, bilgi edinme başvurularıyla ilgili
cevaplarını yazılı olarak veya elektronik ortamda başvuru sahibine
bildirirler. Başvurunun reddedilmesi hâlinde bu kararın gerekçesi
ve buna karsı başvuru yolları belirtilir.
İtiraz
usulü
MADDE 13. — Bilgi edinme istemi 16 ve 17 nci
maddelerde öngörülen sebeplerle reddedilen başvuru sahibi, yargı
yoluna başvurmadan önce kararın tebliğinden itibaren onbes gün
içinde Kurula itiraz edebilir. Kurul, bu konudaki kararını otuz is
günü içinde verir. Kurum ve kuruluşlar, Kurulun istediği her türlü
bilgi veya belgeyi onbes is günü içinde vermekle
yükümlüdürler.
Kurula itiraz,
başvuru sahibinin idarî yargıya başvurma süresini
durdurur.
Bilgi
Edinme Değerlendirme Kurulu
MADDE 14. — Bilgi edinme
başvurusuyla ilgili yapılacak itirazlar üzerine, 16 ve 17 nci
maddelerde öngörülen sebeplere dayanılarak verilen kararları
incelemek ve kurum ve kuruluşlar için bilgi edinme hakkının
kullanılmasına ilişkin olarak kararlar vermek üzere; Bilgi Edinme
Değerlendirme Kurulu oluşturulmuştur.
Kurul; birer
üyesi Yargıtay ve Danıştay genel kurullarının kendi kurumları
içinden önerecekleri ikişer aday, birer üyesi ceza hukuku, idare
hukuku ve anayasa hukuku alanlarında profesör veya doçent unvanına
sahip kişiler, bir üyesi Türkiye Barolar Birliğinin baro başkanı
seçilme yeterliliğine sahip kişiler içinden göstereceği iki aday,
iki üyesi en az genel müdür düzeyinde görev yapmakta olanlar ve
bir üyesi de Adalet Bakanının önerisi üzerine bu Bakanlıkta idarî
görevlerde çalışan hâkimler arasından Bakanlar Kurulunca seçilecek
dokuz üyeden oluşur.
Kurul üyeliğine
önerilen adayların muvafakatleri aranır.
Kurul Başkanı,
kurul üyelerince kendi aralarından seçilir.
Kurul, en az
ayda bir defa veya ihtiyaç duyulduğu her zaman Başkanın çağrısı
üzerine toplanır.
Kurul
üyelerinin görev süreleri dört yıldır. Görev süresi sona erenler
yeniden seçilebilirler. Görev süresi dolmadan görevinden ayrılan
üyenin yerine ayni usule göre seçilen üye, yerine seçildiği üyenin
görev süresini tamamlar. Yeni seçilen Kurul göreve başlayıncaya
kadar önceki Kurul görevine devam eder.
Kurul üyelerine
10.2.1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümleri saklı
kalmak kaydıyla fiilen görev yaptıkları her gün için uhdesinde
kamu görevi bulunanlara (1000), uhdesinde kamu görevi
bulunmayanlara ise (2000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı
ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda huzur hakkı ödenir. Bu
ödemelerde damga vergisi hariç herhangi bir kesinti
yapılmaz.
Kurul,
belirleyeceği konularda komisyonlar ve çalışma grupları kurabilir;
ayrıca gerekli gördüğü takdirde, ilgili bakanlık ile diğer kurum
ve kuruluşların ve sivil toplum örgütlerinin temsilcilerini bilgi
almak üzere toplantılarına katılmaya davet edebilir.
Kurulun
sekretarya hizmetleri Başbakanlık tarafından yerine
getirilir.
Kurulun görev ve çalışmalarına ilişkin esas ve
usuller Başbakanlıkça hazırlanarak yürürlüğe konulacak bir
yönetmelikle düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Bilgi Edinme Hakkının
Sınırları
Yargı
denetimi dışında kalan işlemler
MADDE 15. — Yargı
denetimi dışında kalan idarî işlemlerden kişinin çalışma hayatini
ve mesleki onurunu etkileyecek nitelikte olanlar, bu Kanun
kapsamına dahildir. Bu şekilde sağlanan bilgi edinme hakkı işlemin
yargı denetimine açılması sonucunu doğurmaz.
Devlet
sırrına ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 16. —
Açıklanması hâlinde Devletin emniyetine, dış ilişkilerine, millî
savunmasına ve millî güvenliğine açıkça zarar verecek ve niteliği
itibarıyla Devlet sırrı olan gizlilik dereceli bilgi veya
belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı dışındadır.
Ülkenin
ekonomik çıkarlarına ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE
17. — Açıklanması ya da zamanından önce açıklanması hâlinde,
ülkenin ekonomik çıkarlarına zarar verecek veya haksiz rekabet ve
kazanca sebep olacak bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı
dışındadır.
İstihbarata ilişkin bilgi veya
belgeler
MADDE 18. — Sivil ve askerî istihbarat
birimlerinin görev ve faaliyetlerine ilişkin bilgi veya belgeler,
bu Kanun kapsamı dışındadır.
Ancak, bu bilgi
ve belgeler kişilerin çalışma hayatini ve meslek onurunu
etkileyecek nitelikte ise, istihbarata ilişkin bilgi ve belgeler
bilgi edinme hakkı kapsamı içindedir.
İdarî
soruşturmaya ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 19. —
Kurum ve kuruluşların yetkili birimlerince yürütülen idarî
soruşturmalarla ilgili olup, açıklanması veya zamanından önce
açıklanması hâlinde;
a) Kişilerin
özel hayatına açıkça haksiz müdahale sonucunu doğuracak,
b)
Kişilerin veya soruşturmayı yürüten görevlilerin hayatini ya da
güvenliğini tehlikeye sokacak,
c) Soruşturmanın güvenliğini
tehlikeye düşürecek,
d) Gizli kalması gereken bilgi
kaynağının açığa çıkmasına neden olacak veya soruşturma ile
ilgili benzeri bilgi ve bilgi kaynaklarının temin edilmesini
güçleştirecek,
Bilgi veya
belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Adlî
soruşturma ve kovuşturmaya ilişkin bilgi veya
belgeler
MADDE 20. — Açıklanması veya zamanından önce
açıklanması hâlinde;
a) Suç
islenmesine yol açacak,
b) Suçların önlenmesi ve
soruşturulması ya da suçluların kanunî yollarla yakalanıp
kovuşturulmasını tehlikeye düşürecek,
c) Yargılama görevinin
gereğince yerine getirilmesini engelleyecek,
d) Hakkında dava
açılmış bir kişinin adil yargılanma hakkını ihlâl
edecek,
Nitelikteki
bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
4.4.1929
tarihli ve 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu, 18.6.1927
tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu, 6.1.1982
tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu ve diğer özel
kanun hükümleri saklıdır.
Özel
hayatin gizliliği
MADDE 21. — Kişinin izin verdiği
hâller saklı kalmak üzere, özel hayatin gizliliği kapsamında,
açıklanması hâlinde kişinin sağlık bilgileri ile özel ve aile
hayatına, şeref ve haysiyetine, meslekî ve ekonomik değerlerine
haksız müdahale oluşturacak bilgi veya belgeler, bilgi edinme
hakkı kapsamı dışındadır.
Kamu yararının
gerektirdiği hâllerde, kişisel bilgi veya belgeler, kurum ve
kuruluşlar tarafından, ilgili kişiye en az yedi gün önceden haber
verilerek yazılı rızası alınmak koşuluyla
açıklanabilir.
Haberleşmenin gizliliği
MADDE 22. —
Haberleşmenin gizliliği esasini ihlâl edecek bilgi veya belgeler,
bu Kanun kapsamı dışındadır.
Ticarî
sır
MADDE 23. — Kanunlarda ticarî sır olarak nitelenen
bilgi veya belgeler ile, kurum ve kuruluşlar tarafından gerçek
veya tüzel kişilerden gizli kalması kaydıyla sağlanan ticarî ve
malî bilgiler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Fikir
ve sanat eserleri
MADDE 24. — Fikir ve sanat
eserlerine ilişkin olarak yapılacak bilgi edinme başvuruları
hakkında ilgili kanun hükümleri uygulanır.
Kurum
içi düzenlemeler
MADDE 25. — Kurum ve kuruluşların,
kamuoyunu ilgilendirmeyen ve sadece kendi personeli ile kurum içi
uygulamalarına ilişkin düzenlemeler hakkındaki bilgi veya
belgeler, bilgi edinme hakkının kapsamı dışındadır. Ancak, söz
konusu düzenlemeden etkilenen kurum çalışanlarının bilgi edinme
hakları saklıdır.
Kurum
içi görüş, bilgi notu ve tavsiyeler
MADDE 26. — Kurum
ve kuruluşların faaliyetlerini yürütmek üzere, elde ettikleri
görüş, bilgi notu, teklif ve tavsiye niteliğindeki bilgi veya
belgeler, kurum ve kuruluş tarafından aksi kararlaştırılmadıkça
bilgi edinme hakkı kapsamındadır.
Bilimsel,
kültürel, istatistik, teknik, tıbbî, malî, hukukî ve benzeri
uzmanlık alanlarında yasal olarak görüş verme yükümlülüğü bulunan
kişi, birim ya da kurumların görüşleri, kurum ve kuruluşların
alacakları kararlara esas teşkil etmesi kaydıyla bilgi edinme
istemlerine açıktır.
Tavsiye
ve mütalaa talepleri
MADDE 27. — Tavsiye ve mütalaa
talepleri bu Kanun kapsamı dışındadır.
Gizliliği kaldırılan bilgi veya
belgeler
MADDE 28. — Gizliliği kaldırılmış olan bilgi
veya belgeler, bu Kanunda belirtilen diğer istisnalar kapsamına
girmiyor ise, bilgi edinme başvurularına açık hâle
gelir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son
Hükümler
Ceza
hükümleri
MADDE 29. — Bu Kanunun uygulanmasında
ihmâli, kusuru veya kasti bulunan memurlar ve diğer kamu
görevlileri hakkında, isledikleri fiillerin genel hükümler
çerçevesinde ceza kovuşturması gerektirmesi hususu saklı kalmak
kaydıyla, tâbi oldukları mevzuatta yer alan disiplin cezaları
uygulanır.
Bu Kanunla
erişilen bilgi ve belgeler ticarî amaçla çoğaltılamaz ve
kullanılamaz.
Rapor
düzenlenmesi
MADDE 30. — Kurum ve kuruluşlar, bir
önceki yıla ait olmak üzere;
a)
Kendilerine yapılan bilgi edinme başvurularının
sayısını,
b) Olumlu
cevaplanarak bilgi veya belgelere erişim sağlanan başvuru
sayısını,
c)
Reddedilen başvuru sayısı ve bunların dağılımını gösterir
istatistik bilgileri,
d) Gizli ya da sır niteliğindeki bilgiler çıkarılarak ya
da bu nitelikteki bilgiler ayrılarak bilgi veya belgelere erişim
sağlanan başvuru sayısını,
e) Başvurunun reddedilmesi üzerine itiraz edilen başvuru
sayısı ile bunların sonuçlarını,
Gösterir bir
rapor hazırlayarak, bu raporları her yıl Şubat ayinin sonuna kadar
Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna gönderirler. Bağlı, ilgili ve
ilişkili kamu kurum ve kuruluşları raporlarını bağlı, ilgili ya da
ilişkili oldukları bakanlık vasıtasıyla iletirler. Kurul,
hazırlayacağı genel raporu, söz konusu kurum ve kuruluşların
raporları ile birlikte her yıl Nisan ayının sonuna kadar Türkiye
Büyük Millet Meclisine gönderir. Bu raporlar takip eden iki ay
içinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığınca kamuoyuna
açıklanır.
Yönetmelik
MADDE 31. — Bu Kanunun
uygulanması ile ilgili esas ve usullerin belirlenmesine ilişkin
yönetmelik, Kanunun yayımını takip eden altı ay içinde Başbakanlık
tarafından hazırlanarak Bakanlar Kurulunca yürürlüğe
konulur.
Yürürlük
MADDE 32. — Bu Kanun yayımı
tarihinden itibaren altı ay sonra yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 33. — Bu Kanun
hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
|
